لورم ایپسوم متن ساختگی با تولید سادگی نامفهوم از صنعت چاپ و با استفاده از طراحان گرافیک است.

با ما در تماس باشید:
call

تاريخچه آموزش از راه دور

تاريخچه آموزش از راه دور

آموزش از راه دور یک مفهوم جديدي نيست كه اخيراً رايج شده باشد بلكه در كشورهايي همچون آلمان، سوئد، انگلستان و ايالات‌متحده پیش از قرن 19 هم بكار رفته است.

تا قرن بيستم تنها فناوري و رسانه‌ در دسترس براي آموزش از راه دور، فناوري مكاتبه¬اي مبتنی بر پست بوده ‌است كه با مفاهيم و اصطلاحات گوناگوني در دوران‌های مختلف بكار رفته‌ است. مطالعه مكاتبه‌اي روشی برای آموزش و يادگيري است كه از طريق فناوري پست امكانپذير شده ‌است و به عنوان اولين نوع آموزش از راه دور محسوب مي‌گردد. آنچه در مورد اين نوع آموزش قبلاً ثبت گرديده ‌است به آگهي "باستون گازيت" در 20 مارس 1728 برمي‌گردد كه معلمی بنام كالب "فيليپس" تكاليف و درس‌هاي هفتگي را براي دانش‌آموزاني كه در روستا زندگي مي‌كردند ارسال مي‌كرده‌ است.

البته پيدايش اولين مؤسسه‌ی آموزش از راه دور كه بصورت رسمي در اين راستا شكل گرفت، به يك قرن بعد در سال 1883 برمي‌گردد كه يك دانشگاه سوئدي طي يك آگهي به دنبال فراهم آوردن فرصت¬هاي مطالعه از طريق پست بود. ( هولمبرگ[3] 2002 )

چند سال بعد "ايساك‌پيت‌من"[4] مطالب آموزشي را از طريق كارت پستال براي فراگيرانش مي‌فرستاد كه نوعی خلاصه نويسي و رونويسي از كتاب "بايبل"[5] بود. فراگیران پس از انجام اين فعاليت¬ها آنها را به معلمان بر مي‌گرداندند تا وي آنها را صحيح كند و به آنها بازخورد دهد. به دنبال همين فعاليت¬ها بود که چند سال بعد انجمن مكاتبه‌اي تصويري كه بعداً به كالج مكاتبه‌اي ايساك‌پيت¬من تغيير نام داد، براي ارائه اين شكل از آموزش تأسيس گرديد.

درسال 1856 "چارلزتوسينت" و "گاستيو لانگزكيدت"[6] مدرسه زبان مكاتبه‌اي را در برلين بنيان نهادند. برنامه‌هاي آموزش از راه دور در اواخر قرن نوزدهم با سرعت پيشرفت كرده و در خيلي از كشورها بويژه در بريتانيا و ايالت متحده بطور گسترده بکار گرفته شد جايي كه "آنا اليت تيكنر"[7] پيشقدم آموزش از راه دور محسوب مي‌شد.

در سال 1883 "تيكنر" انجمني بنا نهاد كه امكان و فرصت مطالعه را براي افراد بويژه زنان خانه¬دار در خانه حتی در محل كار آنها فراهم مي‌آورد. ( سيمنسون، اسملدينو، آلبرايت و زواك[8] 2000)

بدين ترتيب آموزش از راه دور با گذر زمان در پله ترقي و پيشرفت قرار گرفته و مرهون تحقيقات و پژوهش¬هايي است که در اين زمنيه صورت گرفته‌ است. هدف مؤسسات و مراکز آموزشی در ابتدا تنها فراهم آوردن فرصت¬هاي مساوي براي آموزش بود اما بعدها نه تنها به عنوان يك هدف بلكه به عنوان روشي مناسب براي آموزش كاركنان و يادگيري مداوم نيز مورد توجه قرار گرفت. مثلاً در اواخر قرن نوزدهم روزنامه‌نگاري بنام ¬"توماس‌جي‌ فاستر"[9] بدين نتیجه رسيد كه كاركنان بزرگسال در جهت ارتقاء و پيشرفت كاري نيازمند روش يادگيري مناسبي هستندكه بتوانند مهارت¬هاي سطح بالا را ياد بگيرند؛ بنابراين وي درجهت توسعه دوره‌هاي مكاتبه‌اي براي ارتقاء دانش كارگران ذغال سنگ برآمد. درپي تلاش¬هاي وي مدرسه مكاتبه‌اي بين‌المللي "ال سي اس"[10] در اسكرانتين پنسيلوانيا شكل گرفت. در اين مدرسه که در حدود 250 هزار يادگيرنده ثبت‌نام كردند دوره‌هايي براي فراگیران در مكزيك، آمريكا و استراليا ارائه می¬شد.

مطالعه مكاتبه‌اي در بريتانيا هم گسترش يافت و بر مبناي آن چندين مؤسسه پايه‌گذاري شد مثل دانشكده "اسكري" در "ادين-بر"[11] و دانشكده مكاتبه‌اي در لندن كه در سال 1877 شكل گرفتند. "الينايز وزليون"[12] سه سطح ليسانس، فوق‌ليسانس و دكترا را به عنوان يك بخش از برنامه ساختار يافته آكسفورد ارائه كرد. بين سال¬هاي 1881 تا 1890 تنها 750 دانشجو ثبت‌نام كرده بودند و در سال 1900 تقريباً 500 يادگيرنده اين كلاس¬ها را دنبال مي‌كرده‌اند. در سال 1890 در دانشگاه شيكاگو هم مطالعه مكاتبه‌اي به عنوان بخش جدايي‌ناپذير آن محسوب مي‌گرديد.

دانشگاه "ويس كان سين"[13] در طي يك دوره كوتاه مدت یک مؤسسه كشاورزي را در سال 1885 براي گسترش و رشد دانشگاه پايه‌ريزي كرد. 6 سال بعد دانشگاه يك برنامه مطالعه مكاتبه‌اي را معرفي كرد كه پيشقدم آن مورخ برجسته‌اي بنام "فردريك جكسون ترنر"[14] بود. عدم علاقه اعضاي هیئت علمي به اين روش مطالعه و حداقل پذيرش از طرف جامعه، موجب شد تا اين برنامه‌ از سال1899 به بعد دیگر ادامه نيابد.

مطالعات مکاتبه¬ای تأثیر قابل توجهي بر آموزش مذهبي داشته¬ و بیشتر تأکید بر بافت اجتماعي در زندگي يادگيرندگان دارد.

در دهۀ 1920 با نگرشي جديد به اين روش آموزش، تدابيري در جهت غني‌سازي برنامه ¬درسي مدارس متوسطه اتخاذ گرديد و براي يادگيرندگان در "مي‌شيگان" و "بنتون هربار"[15] در سال 1923 دوره‌هاي حرفه‌اي را تدارك ديده شد و حدود 6 سال بعد دانشگاه "نبراسكا"[16] شروع به دوره‌هاي مكاتبه‌اي آزمايشي در مدارس سطح بالا كرد.

وزارت آموزش و پرورش فرانسه هم در پاسخ به محتمل‌الوقوع بودن جنگ جهاني دوم، دانشكده مكاتبه‌اي را تنظيم كرد. گرچه قبل از اين زمان مركز ملي "اين‌ساين‌منت"[17] تبادل مكاتبات براي آموزش بچه‌ها تأسيس شده‌بود اما اين مركز از آن زمان به بعد به يك سازمان تدريس از راه دور براي آموزش بزرگسالان تبديل شد. ( اسكلاسير و سيمونسن[18]) پيشرفت¬هاي فناوري از يك طرف و محدويت¬هاي سيستم پستي همچون تأخير زماني، مفقود شدن بسته‌هاي پستي و هزينه‌هاي آنها از طرف ديگر منجر به استفاده از انتقالات راديويي و ضبط¬هاي شنيداري در جهت آموزش فراگيران در دور دست شده ‌است. مطابق با اظهارات "سيمنسون" و همكارانش در دهة 1920 تقريباً پايگاه راديويي، آموزش از راه دور به توده‌هاي مردم انتقال مي‌داده‌اند. گرچه انتقال پيام از طريق فناوري به عنوان يك پديدة جديد سرانجام كاهش يافت اما منجر به رشد و گسترش فناوري¬هاي ديداري همچون تلويزيون شد. پخش برنامه‌هاي آموزشي تقريباً زودتر از دهة 1930 صورت مي‌گرفته اما دوره‌هاي مبتني بر تلويزيون كه از طريق مؤسسه پخش شود، تا دهة 1950 اجرا نشد. در چنين زماني بود كه دانشگاه "ريزرو"[19] شرقي به عنوان اولين مؤسسه آمريكايي، مجموعه‌اي از دوره‌هاي تلويزيوني را ارائه كرد. (سيمنسون، اسمالدينو، آلبريت و زواك 2000) تركيب فناوري¬ها با همديگر همچون فناوري¬هاي ماهواره‌اي (در طي دهة 1960) و ظهور سيستم¬هاي فيبر نوري (در اواخر دهة 1980)، راه¬ها و روش¬هاي ديگری را براي آموزش از راه دور از طريق فناوري¬هاي همزمان و دو طرفه ايجاد كرد ( سيمنسون، سمالدينو، آلبرايت و زواك 2000). بكارگيري اين نوع فناوري¬ها در عرصه آموزش، در بردارندة هزينه‌هاي نسبتاً بالايي است تا آنجا كه خيلي از ارائه كنندگان اين شكل از آموزش، مجبور به ايجاد شبكه‌هاي مورد نياز فراگيران جهت دسترسي آنها به این دورها شده‌اند. البته با ظهور فناوري¬هاي جديد، چهرة آموزش از راه دور كاملاً تغييركرده ‌است و در قبال هزينه‌ نسبتاً بالاي¬شان توانايي¬هاي بالقوه و ارزشمندي را در يادگيرندگان پرورش‌ داده و باعث تسهيل تعامل مي‌گردد ( كتاب آموزش از راه دور به سمت يادگيري الكترونيكي منبع در كتابخانه شهید خضرائي). اولين سيستم آموزش ماهواره‌اي سیستم "لرن آلاسكا"[20] بود كه در سال 1980 شكل گرفت. این سيستم روزانه در حدود 6 ساعت آموزش تلويزيوني براي 100 روستا ارائه مي‌كرد. درسال 1985 شبكه‌هايي همچون "سان آن‌تونيو تي آي ان آي و تگزاس"[21] دوره‌هاي آموزشي مختلفي را از طريق ماهواره براي مدارس متوسطه در گستره ايالت متحده ایجاد کرده¬اند. بعد از دهة 1980 و قبل از دهة1990، رشد و گسترش سيستم¬هاي ارتباطي فيبرنوري[22] موجب ارائه آموزش را از طريق سيستم¬هاي ديداري و شينداري بصورت مستقيم، دو طرفه با كيفيت بالا گردید. گرچه هزينه‌هايي ابتدايي چنين سيستم¬هايي ممكن است خيلي زياد باشد، اما ارائه در مقياس بزرگ و صرفه‌جويي¬هاي بلند مدت و همچنين مزاياي حاصل از آن مهمتر از هزينه‌هاي ابتدايي آن تلقي مي‌شود. ايالت "آيووا"[23] بزرگترين سيستم فيبرنوري را داراست. اخيراً شبكه‌ ارتباطات آيووا ( آي اس ان) خدمات و سرويس¬هاي صدا، داده، تصوير تعاملي دو طرفه، حركت و غيره را براي بيش از 800 كلاس فراهم آورده است. انتظار مي‌رود كه شبكه‌ ارتباطي فيبر نوري آيووا بتواند امكان اتصال براي همة مدارس، آژانس¬هاي آموزشي و كتابخانه‌هاي عمومي را فراهم آورد. (اسكالر و سيمونسون،2002) اينترنت از جمله آخرين چرخه‌هايي است كه مؤسسات اعم از معتبر و غير معتبر آموزش و دروه‌ها را از طريق آن در دسترس يادگيرندگان قرار مي‌دهند. اينترنت گستره متنوعي را براي فعاليت¬ها و تعامل¬هاي غير همزمان[24] و همزمان[25] را فراهم كرده‌است كه برخي از آنها عبارتند از : جلسات چت، مذاكره‌هاي آن‌لاين، پست الكترونيكي صدا، داده و فيلم، تله‌كنفرانس¬ها (كنفرانس تصويري و شينداري) و غيره كه همة اين فناوري¬ها مي‌تواند مورد استفادة فراگيران در زمان برقراري تعامل با معلم قرار گيرد. اينترنت امکان دسترسي به محتوا و مطالب كلاسي، آخرين پژوهش¬ها، وقايع و اخبار را فراهم مي‌آورد. آموزش آنلاين اين امكان را براي يادگيرندگان بوجود مي‌آورد تا آنها در زمان دلخواه فعاليت¬ها و تكاليف مورد نياز را انجام دهند. ارزشيابي از آموزش از راه دور با رويكردهاي تدريس جديدي مشخص مي‌شود كه از طريق ظهور فناوري¬هاي ارتباطي جديد و برنامه‌هاي آموزشي، در دسترس يادگيرندگان قرار گرفته‌ است. به عبارتي مولفة جدايي¬ناپذيرِ پايه و اساس آموزش از راه دور را فناوري¬هاي ارتباطي تشكيل مي‌دهند تا آنجا كه با ظهور خود توانسته ‌است دانشگاه¬هاي مجازي و تدريس از راه دور را بوجود آورد. تدابيري كه در سال 1962 در مورد دانشگاه آفريقاي جنوبي اتخاذ گرديد موجب شد تا این دانشگاه به دانشگاه تدريس از راه دور تبديل شود. این تدابیر منجر به ايجاد تغييرات بنيادي در روش آموزش از راه دور شد اما نقطة عطف در عرصه آموزش از راه دور به سال 1971 برمي‌گردد كه دانشگاه باز انگلستان تاسيس گرديد و توانست با استفاده از فناوري¬ها و رسانه‌هاي مختلف و نوآوري در عرصه آموزش دوره‌هاي پيشرفته را با برنامه‌هاي متنوعي ارائه كند. ( هولمبرگ 1986) دانشگاه باز منجر به افزايش وجهه آموزش از راه دور شده و موجب شكل‌گيري مؤسسات مشابه‌اي در جوامع صنعتي از قبيل آلمان‌غربي، ژاپن، كانادا و همچنين در جوامع در حال توسعه‌اي همچون سريلانكا و پاكستان شد. گرچه خيلي از اين دانشگاه‌هاي مجازي و تدريس از راه دور داراي شباهت¬ها و وجه‌هاي مشتركي هستند، اما آنها در رسالت¬ها و مأموریت¬شان با هم متفاوتند. از جمله دانشگاه¬هاي عمدة اين محيط¬ها عبارتند از : الف- دانشگاه باز ايالت كینگدم ب- دانشگاه فرن آلمان[26] دانشگاه فرن آلمان در سال 1975 تأسيس شد و برنامه‌هاي آموزشي بيشتري هم نسبت به همتاي بريتانيايي‌اش ارائه كرد اما از لحاظ رسالت و آرمان با آن متفاوت بود. با وجود اینكه دانشگاه مذکور در ثبت‌نام ورودي بسيار سخت گير و شرايط و صلاحيت-هايي را براي آن در نظر گرفته بود، در سال 1985 تقريباً 28 هزار يادگيرنده داشت ولی ميزان افت تحصيلي‌اش خيلي بالا بود. با وجود این در طي اولين دهة عمر خود حداقل 500 فراگير فارغ التحصيل داشت كه دوره تحصيلات خود را براي درجه دانشگاهي كامل كرده بودند. آخرین فناوری که امروزه آموزش از راه دور را به نحو مؤثری تحت تأثیر قرار داده است فناوری¬های بی¬سیم یا موبایل است که غلبه بر محدودیت¬های مکانی را بیشتر از آموزش الکترونیکی امکانپذیر ساخته است و در عین حال مزایای آن را داراست. "هولمبرگ" (1986) دلايل آموزشي، اقتصادي و سياسي خيلي زيادي را براي ايجاد دانشگاه¬هاي تدريس از راه دور ارائه مي‌كند كه عبارتند از : * دربرخي از كشورها اين نياز احساس شدكه بايد دوره‌هاي آموزشي دانشگاهي بيشتري را ارائه شود. * درنظر گرفتن اين كه يادگيرندگان دانشگاه¬هاي پاره¬وقت افرادي شاغل، داراي مسئوليت¬های خانوادگي و اجتماعي و محدويت-هايي از اين قبيل هستند و در نهايت اتخاذ تدابيري براي فراهم آوردن فرصت يادگيري براي آنان. * تمايل استفاده از محيط¬ها يادگيري هم بصورت انفرادي و هم بصورت جمعي از طريق فراهم آوردن فرصت¬هاي آموزشي براي بزرگسالان و آن دسته از افرادي كه به نوعی متضرر شده‌اند و نمي¬توانند در كلاس¬هاي سنتي حضور يابند. * احساس نياز به كارآموزي و آموزش بيشتر در برخي از حرفه‌ها و مهارتهاي سطح بالا. * اعتقادي به مفيد بودن بكارگيري منابع آموزشي از طريق تدريس واسطه‌اي از لحاظ اقتصادي ( اسكالر وسميونسون 2002). حال چنانچه بخواهيم آموزش از راه دور را براساس فناوريهايي كه بر آن تأثیر گذاشته بررسي كنيم داراي سير تكاملي زير خواهند بود. نسلهاي آموزشي از راه دور بصورت زير مشخص مي‌گردد: الف) نسل اول آموزش از راه دور: اين نسل آموزش از راه دور به آموزش يا مطالعه‌ مكاتبه‌اي بر مي‌گردد كه ويژگيهاي اين نسل عبارتند از: شكل‌گيري فناوريهاي نوشتاري و خودآموزها، استفاده از پست براي برقراري ارتباط دو طرفه، البته بايد متذكر شد كه اينوع ارتباط بصورت غير همزمان بوده و داراي تاخير زماني زيادي نيز بوده. گستره يادگيرندگان دراين نسل خيلي زياد نبوده، همچنين فاصله آنها نسبت به يكديگر و معلم تقريباً كم است ( از لحاظ پراكندگي جغرافيايي). بصورت كلي اين سيستم آموزشي سنت شكني كرده و امكان آموزش انعطاف پذيررا براي يادگيرندگان و علاقمندان به مطالعه و ياگيري فارغ‌ از عوامل زماني و مكاني فراهم مي‌نمايد. ب) نسل دوم آموزش از راه دور: در اواخر دهة 1960 شكل گرفته و رشد يافته‌است ( نيپر[27] به نقل از فينگر، گلين، رونفرلگ و كالرولين 2001) . اين نسل به عنوان « ارتباط از راه دور» يا « آموزش از راه دور چند رسانه‌ايها» تلقي مي‌گردد كه از فناوريهاي نسل گذشته همچون فناوريهاي نوشتاري و ارتباطات پستي فراتر مي‌رود. ( كيرك وود[28] 1998). اصطلاح ارتباطات از راه دور به استفاده از كانالهاي ارتباطي الكترونيكي از قبيل ( فناوريهاي كابلي، نوري، راديو، و غيره ) كه براي ارسال يا دريافت سيگنالهاي صوتي و تصويري و ارتباطات داده‌ها بر مي‌گردد. ( الگرين و پاركر[29] 1994 ص 330، نقل از گريسون[30] 1995 ص 326). به بيان ساده‌تر ارتباطات از راه دور به تبادلهاي ارتباطات الكترونيكي در مسافتهاي دور دست بر مي‌گردد ( گريسون 1995). بنابراين در نسل دوم علاوه بر آنكه از فناوريهاي نسل گذشته استفاده مي‌شود، فناوريهاي ارتباطي همچون تلفن، تله‌كنفرانس ( ديداري، شنيداري و كامپيوتري) بكار مي‌گيرد. نسل سوم آموزش از راه دور: اين نسل در كل به دنبال فراهم آوردن امكان يادگيري با بكارگيري قابليتهاي كامپيوتر است. كيرك وود (1998) اظهار مي‌دارد كه اين نسل بر تعامل و گفتگوي بين مشاركت كنندگان در فرآيندهاي آموزشي تأکید بيشتري نسبت به دو نسل قبل داشته‌است. آغاز اين نسل قبل از دهة 1980 بوده و ظهور فناوريهاي ارتباطي شبكه‌ها، فناوريهاي ماهواره‌اي موجب تسهيل در انتقال محتواي آنالوگ ديجيتال به ايستگاههاي كامپيوتري شد.( گرنگر و پاسريني 2000). اين فنارويها امكان تعامل به موقع‌ همراه با ويدئوكنفرانس دو طرفه يا تعامل تصويري يك طرفه و ارتباط شنيداري دو طرفه را براي اين شكل از آموزش فراهم مي‌آورند. نسل چهارم آموزش از راه دور: گرانگر پاسريني (2000) نسل جديدي را در آموزش از راه دور مشخص كرده‌اند كه منجر به استفاده مستقيم از اينترنت شده‌است. فناوريهناي اينترنتي سيستمهاي انتقال دهنده گذشته را در ارائه آموزش بسيار توانمندتر كرده‌اند و مولفه‌هاي يادگيري مشاركتي را به آن اضافه كرده‌اند. آنها معتقدند كه اين نسل تنها مشروط به استفاده از اينترنت است و از ذهنيت گرايي بيشتر در جهت رويكرد سازنده‌گرايي حركت كرده‌است. همچنين آنها اظهار مي‌دارند كه از جمله آخرين مدلهاي طراحي تلقي مي‌گردد كه قدم به قدم پيش رفته و روشهاي ذهنيت‌گرايي را با طراحي انعطاف پذير و استراتژيهاي سازنده‌گرايي تركيب مي‌كند و منجر به فراهم آوردن محيط يادگيري م غني‌تر مي‌شود. ( به نقل از فينگر، گلين، راتولگ و كارولين 2001، ص 3 ) روزنامه و مجله در ستون و سطرآنچنان که لازم است.

دیدگاهی ارسال کنید